fortunata obrąpalska

R E T R O S P E K T Y W A

english version

  Fortunata Obrąpalska urodzona w 1909 roku na Wołyniu fotografią zaczęła interesować się ok. połowy lat 30. Zasadniczy wpływ na styl jej wczesnych prac (powstałych na Litwie, a także w drugiej połowie lat 40. w Poznaniu) miał Jan Bułhak. Charakteryzuje je, tak typowa w tym czasie, konwencja realistyczna z charakterystycznym rysem piktorializmu. Po drugiej wojnie światowej równolegle zaczynają powstawać prace nowatorskie, dzięki którym artystka znalazła się w gronie najwybitniejszych przedstawicieli polskiej awangardy fotograficznej.

Dla jej eksperymentów ujawniających kreacyjne możliwości fotografii, datowanych na drugą połowę lat 40. XX w., można znaleźć na terenie Polski jedynie jeszcze analogię w twórczości Zbigniewa Dłubaka. Badanie fotografii strukturalnej, którym poświęciła się artystka ok. połowy lat 50., było kolejnym etapem rozwoju tych rozważań.

Oba te okresy rozdzielał socrealizm. Fortunacie Obrąpalskiej, która włączyła się w ten nurt udało się uniknąć taniej propagandy. Jej zdjęcia z pocz. lat 50. charakteryzuje bardzo wysoki poziom. Są to nowatorskie kompozycje, często posługujące się specjalnymi technikami (pseudosolaryzacja, wtórnik).

Ostatni okres dość krótkiej działalności fotograficznej Obrąpalskiej zdominowała fotografia przyrodnicza wykonywana od pocz. lat 50. na zamówienie Akademii Rolniczej w Poznaniu. Jest to zasadniczo dokumentacja naukowa, ale nie pozbawiona waloru artystycznego. W ujęciu fotografowanych elementów odnaleźć można specyficzny dla artystki sposób widzenia świata, charakterystyczną dla niej wrażliwość.

Na prezentowaną ekspozycję składa się część daru przekazanego na początku 2001 r. przez Fortunatę Obrąpalską dla Muzeum Historii Fotografii. Całość daru obejmującego ponad 200 prac stanowi największy muzealny zbiór fotografii tej wybitnej artystki. Wystawa prezentuje wszystkie zasygnalizowane obszary działalności fotograficznej artystki. Ponadto znajdujące się w pozyskanym zbiorze odbitki próbne dały możliwość zobrazowania kolejnych faz poszukiwania efektu końcowego tak ważnego dla artystki.

kurator wystawy: Monika Kozień-Świca