autochromy
W 1907 roku w zakładach
braci Lumiére rozpoczęto produkcję barwnych przezroczy
nazwanych autochromami (automatyczny kolor). Był to
początek kolorowej fotografii i do 1935 roku, kiedy to
na rynku pojawił się pierwszy film barwny Kodachrom,
technika autochromowa była jedynym sposobem uzyskiwania
kolorowych zdjęć. Zdjęcia robiono na szklanych
płytach i można było je oglądać w formie przezroczy.
Tak więc mimo wynalezienia blisko siedemdziesiąt lat
wcześniej czarno-białej fotografii i ciągłych prób
stworzenia kolorowej emulsji fotograficznej, dopiero na
początku dwudziestego wieku zaistniała możliwość
zapisu rzeczywistości w kolorach. Kolorowy obraz
autochromów powstaje dzięki nałożeniu na siebie
dwóch warstw emulsji - czarno-białej emulsji bromowo-srebrowej
i warstwy rastra, przepuszczającego i filtrującego
światło, zbudowanego z mikroskopijnych ziaren skrobi
ziemniaczanej zabarwionych na trzy kolory: czerwony,
zielony i niebieski. Zdjęcie uzyskuje się w ten sposób,
że światło przenika przez kolorowy raster, a obraz
tworzy się na czarno-białej emulsji fotograficznej.
Wrażenie koloru uzyskiwane jest dzięki syntezie
kolorowego filtra z fotografią, która jest
monochromatyczna. Wystawa prezentuje kopie z autochromów
wykonanych przez Tadeusza Rzącę na płytach firmy braci
Lumiére znajdujących się w zbiorach Muzeum.
 |
|
Ekspozycji towarzyszy
album Autochromy. Małopolska wydany
nakładem wydawnictwa BOSZ. zobacz w sklepiku
|
Tadusz Rząca urodził się w 1868 roku. Był synem
krakowskiego przedsiębiorcy i fotografa amatora Karola
Rzący i Klementyny z Borschildów Rzącowej. Ożenił
się z Marią Horteux, z którą miał dwoje dzieci,
Zofię i Tadeusza. Początkowo prowadził firmę ojca,
równocześnie poświęcając się swojej pasji, jaką
była fotografia. Zawodowo zajął się nią,
przystępując do spółki z krakowskim fotografem i
poligrafem Tadeuszem Jabłońskim. Często jeździł do
Francji, stamtąd przywoził nowinki fotograficzne, tam
też nauczył się fotografii autochromowej na
warsztatach organizowanych przez braci Lumiére.
Właściwie od samego początku pojawienia się
autochromów robił na nich zdjęcia. Już w latach 1908-1910,
posługując się nimi, wygłaszał odczyty i urządzał
pokazy slajdów w Krakowskim Towarzystwie Fotografów
Amatorów. Około roku 1910 wydał album Malownicza
Polska. Jest to prawdopodobnie pierwsza polska
książka z ilustracjami zrobionymi na podstawie
kolorowych fotografii. Tadeusz Rząca zmarł w 1928 roku.
W Muzeum Historii Fotografii w Krakowie
znajduje się około dwustu autochromów autorstwa
Tadeusza Rzący. Podobnie jak w innych znanych zdjęciach
wykonywanych tą techniką, widoczne jest u niego
malarskie traktowanie fotografii. Wybrana tematyka -
wiejskie plenery, widoki górskie, kobiety na targu,
wzruszające zdjęcia dzieci, uśpiona czymś
architektura - jest fotograficzną wersją popularnych
wątków we współczesnej im młodopolskiej sztuce.
Wrażenie pogłębia budowa obrazu, w której widoczne
są skupiska kolorowych ziaren kojarzące się z
piktorializmem.
Autochromy Tadeusza Rzący to unikatowa
okazja zobaczenia świata sprzed I wojny w naturalnych
kolorach, dające się odczuć przemijanie czasu,
początek końca Galicji.
kurator wystawy: Marta Miskowiec
kalendarium
1855
Szkocki fizyk i matematyk
James Clerk Maxwell opracował podstawy teoretyczne
fotografii barwnej, a w roku 1861 wykonał pierwszy
barwny obraz - wstążkę z tartanu (szkocka tkanina w
kratę).
1896
Francuski wynalazca Louis
Ducos du Hauron opatentował system kolorowej fotografi i
pozytywowej. Kolor miał być uzyskiwany dzięki warstwie
emulsji zbudowanej z zabarwionych na trzy podstawowe
kolory niewidocznych dla oka linii.
1892-1904
Poszukiwania materiału na
emulsję w, której mógłby być osadzony kolor, oraz
opracowanie odpowiedniej technologii układania na
płycie szklanej jak najcienszej warstwy barwnej.
1904
Louis Lumiére opublikował
w prestiżowym magazynie "La Nature" raport o
autochromach. W ten sposób została po raz pierwszy
przedstawiona technologia produkcji płyt szklanych do
fotografii barwnej. Pokonane zostały podstawowe
trudności: opracowano metodę przesiewania ziaren
mączki skrobi ziemniaczanej o średnicy poniżej 0,008
mm, które stanowią około 3% ogólnej zawartości
mączki, oraz sposób jednowarstwowego rozmieszczania
tych ziaren na szklanej płycie. Na jednym milimetrze
kwadratowym mieści się kilka tysięcy ziaren.
1907
Uruchomienie produkcji
autochromów w zakładach braci Lumiére w Lyonie.
1908 -1909
Pojawiają się konkurencyjne wytwórnie kolorowych
diapozytywów: Dipticolor, Omnicolore, Veracolor.
1909
Pierwsza wystawa
autochromów zostaje zorganizowana w Nowym Jorku.
Znalazło się na niej 40 prac takich fotograficznych
sław jak Heinrich Kühn, Edward Steichen, Alfred
Stieglitz
1909
Na zamówienie fi nansisty
Alberta Kahna, w ramach dokumentalnego projektu pod
tytułem "Archiwum Planety", grupa fotografów
wykonuje 72 tysiące autochromów przedstawiających
różne zakątki świata.
1913
W zakładach braci Lumiére
powstaje 6 tysięcy płyt autochromowych dziennie.
Naświetlenie zdjęcia na takich płytach trwa od 2 do 3
sekund. Model musi być cierpliwy, inaczej uzyskany obraz
będzie poruszony.
1915 - 1916
Kodak i Agfa dołączają do
wytwórców autochromów ze swoimi produktami pod nazwami
Kodachrome i Agfa-Farbenplatten.
1927
W magazynie "National
Geographic" opublikowano pierwszy podwodny autochrom.
1912 - 1927
Jacques Henri Lartigue -
jeden z najbardziej utalentowanych i niezwykłych
fotografów w historii fotografii wykonuje swoje zdjęcia
na autochromach.
1926
Fima Lignosefilm wypuszcza
na rynek pierwszy materiał barwny w formie fi lmu.
1935
Wprowadzenie do sprzedaży
wykorzystywanych do dzisiaj technologii barwnych przez
Kodachrome, a w 1936 przez Agfacolor.
1956
Zaprzestanie produkcji płyt
typu autochrom.
|
